ARIEL SOTELO TABÁG

Punganay (Kadagiti amin nga agparpartuat nga Ilokano) No maipusingka iti agsasallupang a rimat ti siudad Maanninawam uray kakudrepan a gilap ti matam— Uray no kapinnerrengmo ti mangliwengliweng a sipnget Ta iti kapanagan, nadarisay latta dagiti linnaaw. Dimo marukod ti pagturongam ken dimo masinunuo Ti sumanguam ngem seknannaka ti pigsa-ti-nakem Nga in-inut nga impapetpet ti kinaulimek… Ta manipud nagpukaw ti santilmo nga impagarupmo A bagnosmo, inyaspingmon ti amin nga ingas Ti lawag iti panangallilaw, narsaak— napartak A kas iti pan-aw a ginungtoban ti gumilgil-ayab nga angin— Ti dana nga impagarupmo nga agturong iti bullalayaw. Iti daytoy a disso a samiweng ti ringgor dagiti ayup, Maamirismo a saan laeng a parabur ti kinasirib Ken panagtaeng iti mortal a bagi ti tao. Ta adda kadi Grasia iti agbalin a kasla isla a linikaw dagiti narurungsot A dalluyon ken yo? Agyamanka iti kasipngetan Ta sarutenna ti lasag a nangibeddeng iti kararua Iti aglawlaw ket maisilpoka iti anges ti daga, iti ...

Darating ako sa dapithapong dadalaw ang katahimikan, Ito ang pangako sa lupang tinalikdan ng pananahan. Inuusisa pa kung anong balita ang huling saysay ng radyo At ginagamot ang sugatang dila ng orasan— segu-segundo, Minu-minuto. Sinusukat ang kapangyarihan ng alikabok At amag: napakatigas nang bato ang kanin at kaldero. Nag-iipon ako ng dumi at ihi sa tapayan nang sa pagsulpot Ng sulsulbot, lason ito bilang tugon sa babala ng hangganan At kamalasang nagbigay sa akin ng pag-iisa at pagdududa Na may darating kahit ihatid pa ng oyayi ang aking tinig. Nasaan ang tandang na nagdiwang sa huling kasiyahan ng pook? Walang alituntunin ang tingga at apoy maliban sa pagkatupok Ng lahat na alaala ng kapayapaan. Isinadya ba ang kaligtasan Ng kapok upang saksi at krus sa mga kubong martir ng poot? Sadyang dalamhati ang diwa ng itim, ipagbuntis man ng ulap— Walang binhing magbubunyi. Ang pagragasa ng tubig, malimit, Ay kawanggawa ng kalikasan nang manumbalik ang lupa Sa busilak na bahagi ng daigdig...

Impapanko a parabur ti pannakabettak ti sarming— Bilbilinennak ti barukong a ray-awek ti tunggal parikut A nagapon iti muging ken rupa nga agdudukot Iti pannakaammoda a nasursurokon ti wagas Ti panangaklon a pasetda a kas sadiri ti mulinaw A nakem. Kaano pay daydi kasla kalawa ti taaw Ti gundaway? Binirbirokko ti anag ti panangpatas Iti barbas; kinapateg ti agsubli iti tunggal uged Ken maris dagiti ladawan a naidalimanek iti petaka, Naisapit kadagiti libro. Itan, ung-ungtannak ti kannag Ta likliklikak ti linnaaw, itartarayak ti bayakabak, Mamallaag: agannadka no malmeska iti pilaw, Wenno maipumponka iti kanal wenno estero, Awanto ti bulan wenno dagiti bituen a mangsilaw Iti agawid a kadkaduam. Lalaisendak. Kasano nga agawid ti ganggannaet A kas kaniak? Wenno pagsubsubliendakon iti tapok? Pagaw-awidendakon iti ubbog? Ngem nakarugrugitak A pitak. Makasabidongak a danum. No amirisendak, Nakalaglag-an ti bagi ken kararuak a nakilinongan Dagiti agngatangata a balikas, aweng ken samuyeng. Ip...

No matmatanna ti naikuadro a ladawan Dawisen pika ‘toy barukong, ay, agramaram Ti sabidong iti utek, agnunog ti aliaw; Maitanem iti rengngat dagiti linnaaw. Ti agekna kas iti panaglantip ti sabangan, Agdalluyon ti pus-ong ngem malmesak iti lua Mabekkelak iti nakipet a kasipngetan Iti panangappupona’t bibig ken mata. Kadagiti rimatna, pagsarmingan ti rupa Ta imbirngasnan ti angesna iti lamina; Awanan maris no agsampaga ti rosas Maidarekdek dagiti siit a kas rehas. Agkararagak no matmatanna ti ladawan A tagainep laeng, rupak maanninawan. NaiRimat, Disiembre 2004 N.B. Tapno laeng met adda maiposte, hehe, pagin-inanaan. Soneto a babassit-- tapno adda met maibaga a daniw a naiporma. Kasla inspirado iti kanta ti The Bread a "Diary", wahaha!

Kailangan kong matupok nang palayasin ng aking usok Ang mga kaluluwang madalas manindak sa mga ulap Na aakap sana sa aming palayan; magluluwal sa mga bukal. Hindi ka anglem bagkus isang laman; isa kang kalipunan Ng libog, nasa at kapangyarihan na hinahangad din naman Ng espiritung kinatatakutan mo, kantiyaw sa aking panaginip. Ako ay basahan; at balahibo, madaling mapariwara sa buhawi O kahit sa simoy lamang na sumasayaw sa ibabaw ng talahib At kasing-anghang ako ng siling-labuyo sa angas ng ninanais. Isa kang magsasaka at ang diwa mo ay kayumanggi, kaugnay Ng lupang umiinog lamang sa putik at tigkal, at makabuluhan Lamang kung nagnanasang sumibol ang binhi sa sinapupunan. Walang paring magsasaboy sa iyong usok sa altar, pulpito, Tabernakulo sapagkat nalalamang hindi ka magniningning Sa langit— nanaisin mong magbalik sa pinagmulang lupa. Ako nga ay lupa— at ang usok ay kaluluwang pag-aari ng ulap, Kaisa ang liwanag na inaaalay sa takipsilim at ihahabilin ng gabi Sa mga dahon, talulot a...

Isasaboy ang unang tagay sa tigang na lupa: Sa iyo nanggaling itong basi, Apo Daga, At ngayon ay kaluluwang magbabalik Katulad ng mga dapithapon sa aming dibdib. Pero mag-isa, payapang tinatanaw ang kanluran. Naipinta na sa isipan na ang malamlam na pula, Oo, pati ang mapusyaw na dilaw ay larawan Hindi lamang anino ng kabiyak— at kumakaway. Subalit kung nalulunod na sa alak at kinakausap Ang mga alitaptap, nagiging santelmo ang aninag— Ang nanghalinang liwanag sa kislap ng balintataw At nangakong sa paglubog naroon ang kayamanan. Walang kinabukasan sa lupaing ito, wika ng santelmo. Hindi kalipi sa mga bibiyayaan ko ng liwanag. Tigang, At isinusumpa kayo ng ulap, hamog, bukal at ulan. Ipangsusukat pa ba ang mortalidad sa mahiwaga? At kung ipapantapat ang kuwentong-bayan ng lahi Na doon sa bahaghari nangingitlog ng ginto ang tagak? Walang saysay kahit maibuhol sa panyo ang bulalakaw Kung sa kisapmata lamang nababanaag ang bukas. Kulang ito. Walang kanin at itlog para sa mga anito; Walang...

Kasarsaritak ti ladawam: umagepto latta ti saltek iti daga Uray nangliput ti bayakabak— inibturannan ti angseg Kadagiti puon ti adigi, kinukotannan ti siudot ti agmatuon Iti sallabawan. No sapulen dagiti kulalanti ti algarubo A nangitalimeng iti ritual a ti panagkeppet ket panagtaeng, Yawisto latta ti sumipnget ti panagsubli iti naggapuan Ket naridridam a manguray iti gagan-ayan a mangisangbay Iti baggak. Sungbatannak ti pagorasan, naktangan A nagur-uray iti senial ti anges iti nakataltalna a bagik— Ungtannak a saanen a mapaggidiat ti utek ti nalawag Ken nasipnget wenno biag ken bambanag ta ad-adda A sipsiputak ti di panaggargaraw dagiti darikmat. Basolko kadi no imbagam nga agbiagka iti lagip Ket binirbirokka iti lamina iti kanito a di man la inlili Ti angin wenno tinagibi ti linnaaw? Adda met ti linas, Kunam, a namagsinggalot kadata, nakaat-atiddog, Dinto mapulsot a nangisilpo met iti lagipta iti kalgaw Ken sabsabong ken panagtutudo a panagtubo ti uong. Ngem kasano a masurotan ti par...