No adda Bayanihan Philippine Dance Company… Adda Met Fokloriko iti La Union

NASUROKEN nga agmakatawen daytoy a grupo ditoy La Union a tumultulong a mangbibiag kadagiti nabaknang a tawidtayo a kultura ken arte a mabalintay nga ipagpannakkel iti sangalubongan. Isu daytoy ti Fokloriko iti La Union a binangon idi 2008 ni Mrs. Delia Alano-Ortega, dati a kameng ti nalatak a Bayanihan Philippine Dance Company.
Dagiti estudiante iti haiskul nga agessem ken addaan iti talento iti kultural nga arte ti ad-adda nga innala ni Mrs. Ortega nga agkameng iti Fokloriko. Kaaduanna kadakuada ti agad-adal iti Special Program for the Arts (SPA) ti Don Eulogio de Guzman National High School iti Bauang, La Union.
Nadumaduma a kita ti arte ken kulturatayo ti ipabpabuya ti Fokloriko kadagiti dadakkel a pasken a pakaaw-awisanda saan laeng nga iti Ilokos no di pay ket uray pay iti Manila: kankanta ken toktokar ni Ilokano, idi ken ita, ngem ad-adda ketdi a maitamtampok kadagiti pabuyada dagiti salatayo idi un-unana a panawen.
Maibilang kadagitoy a pabuya ti El Galleon, dagiti sala (a pakakitaan iti impluensia dagiti Kastila) a naglatak idi, ngem aglumlumenen, iti Ilocos Norte ken La Union. Makaparay-aw dagitoy a kita ti sala a pakairamanan dagitoy: Chotis Dingreña, maysa a naparagsit a sala dagiti agtutubo a babbai iti Dingras, Ilocos Norte; Jota Laoageña, sala a para kadagiti espesial nga okasion a kas iti paboda, idiay Siudad ti Laoag; Vintariña, pang-okasion met a sala idiay Vintar, Ilocos Norte; ken Rogelia, pangtapat a kanta ken sala iti La Union.
Tunggal ipabuyada ti El Galleon, adda latta met a maibalballaet ti panagtokar ti Rondalla babaen ti baton ni Maestro Roderick del Rosario.
Maysa pay nga eksena ti pabuya ti Fokloriko ti aw-awaganda iti Fiesta Iloko. Ditoy a maiparang dagiti dadduma pay a namaris a salatayo iti Amianan kas iti Binuyogan, sala dagiti agkakalapsat a babbalasang a nagsusuon iti banga; Kalapati, sala idiay Cabugao, Ilocos Sur a mangipakita iti kinasimple ti gunggunay dagiti kalapati; Sayaw sa Bangko, sala idiay Pangasinan a mangiparang iti laing ti maysa nga agasmang nga agbalanse iti pagsalaanda a maysa laeng nga akikid a bangko; ti Sakuting, maysa a maratadek a sala idiay Abra, a mangiparangarang iti impluensia dagiti Insik.
Kasta met nga adda dagiti sala dagiti Bago a naisentro kadagiti kannawidanda a mainaig iti ayat, panagarem ken panagkallaysa.
Siempre, maysa a mangpaimas a rekado ti tunggal pabuya ti Fokloriko ti pannakaipatayab dagiti dinto maumag a kantatayo nga Ilokano. Iti agdama, dua laeng a babbalasang a kumakanta ti agak-akem iti daytoy a parang – da Beatrice Balagot ti Bauang, La Union ken Rochele Tabafunda ti San Gabriel, La Union.
Mainayon pay a mangpamaris iti pabuyada ti kinangayed dagiti kawes dagiti cultural artists a kaaduanna ti abel-Iloko.
Manipud nabuangay, adun dagiti okasion a nagpabpabuyaan ti Fokloriko, maibilang kadagiti kaudian ti WOW Philippines iti Intramuros, Manila ken iti pannakarambak ti Indigenous People’s Day iti Siudad ti San Fernando itay napalabas a kalgaw.
Makuna a “mestisa Ilokana” ni Delia A. Ortega. Isu ti kaingungot ni Bokal ti La Union Francisco “Kit” Ortega. Idi 1964-69, naglatak a kas kameng ti Bayanihan daytoy a nalaing a cultural dancer a tubo ti Basilan, Mindanao ken patanor ti Philippine Women’s University ti Manila. Idi 1967-68, naawis a nagpabuya ti Bayanihan a nakaikappenganna idiay Switzerland, Israel, France, Spain, South America, Mexico, U.S.A., Russia, Yugoslavia, Bulgaria, Italy, ken Greece. Ngpautda iti daytoy a cultural performance tour iti nasurok a makatawen.
“Ar-arapaapek a mapasamak daytoy iti biag ti Fokloriko. Ngarud, silulukat ti Fokloriko iti kakastoy nga imbitasion,” kinunana.
Kadagiti agtarigagay, mabalinda a kontaken ni Delia babaen ti telefax: 072-888-08-41 wenno iti e-mail: deliao_ph@yahoo.com wenno suratan iti opisinana iti 2nd Floor, Mabanag Hall, San Fernando City, 2500 La Union, Philippines. (DJUNA R. ALCANTARA)

(Naipablaak iti Bannawag, Hunio 15, 2009, p.38)

Comments