ARIEL SOTELO TABÁG

i. Hinalikan ang lupa, hiniling ang pagbabasbas ng hamog Bago namin binilang sa aming mga palad ang mga darating Na bukas. Nangako ang punla ng kapistahan sa dulang, Ng nag-uumapaw na tapayan, ng humahalakhak na kalan Sa mabuting balita ng kaldero. Kaya’t mananatiling lihim Sa dibdib ang agam-agam na magigising ang mga ulap Sa kanilang pagkakahimbing; matatangay ng baha ang pabrika Sa sikmura ng lupa; mahahalina ng amihan ang mga peste Na suwagin ang laboratoryong nakatanim sa bumbunan Ng mga kapitalista. Ibubulong ko: sumibol ka sa aking noo, Umusbong ka sa aking puson— makapagluwal lang ng talinghaga. Sinuyo ang kamangeg na magbalik sa palad ng mga batang Nagbabahagi ng kamusmusan sa pagsasapalay ng pawis at ngiti. Pinukaw namin ang dugo ng alak ng basi at apdo ng sawa; Nag-alay sa amin ang langgam, susuhong, bayawak, ibon At mga maiilap na hayup, silang tumatanaw sa aming pagsamba. Pinabaunan ng bigas ang ugaw na nangakong tatahan Sa mga bahaghari; ikinaway ang sandok sa buwan O k...

Idinto ta nakaul-ulimek ti kampanario ti siudad, Nakalawlawag, saan a malmaldaang ti init. Tangadek ti ballaag ti pagorasan: agur-urokka Bayat ti panagur-urayda nga agsasainnek iti lagip Ti ipupusay a nangisagut iti biag nga awan-inggana. Mangrikna ti rupa: agayunoak, manglanganak iti pammigat Ken merienda. Awanan-bain metten ti konsensia— Mano a bulan kadin a pangngaldaw ti umuna a grasia Ti boksit? Ket ita, irasrasonak nga amang a natantan-ok Ti mangregreg iti ling-et para iti tunggal onsa ti gatas Dagiti putot ngem iti agpailansa iti sango dagiti tattao. Daytoy ti pammatik: iti amin a disso, adda ti Apo Dios. Pakawanendak ta diak ammo ti eskediul ti Nazareno: Agrasrasawak nga iti ungto daytoy a trapik, napudot ti ulo Dagiti nagdidinnungpar. Mano kadi nga Ave Maria, Amami, ken Gloria ti mangpakawan iti kinainosente Wenno apag iti buya ti agmatuon: maibilag dagiti dapan Iti kalsada a pagtagilakuan iti an-anib, gasat ken kanibusanan? Daytoy ti laonen ti trabahok: aruat ti ina ti kamise...

Punganay (Kadagiti amin nga agparpartuat nga Ilokano) No maipusingka iti agsasallupang a rimat ti siudad Maanninawam uray kakudrepan a gilap ti matam— Uray no kapinnerrengmo ti mangliwengliweng a sipnget Ta iti kapanagan, nadarisay latta dagiti linnaaw. Dimo marukod ti pagturongam ken dimo masinunuo Ti sumanguam ngem seknannaka ti pigsa-ti-nakem Nga in-inut nga impapetpet ti kinaulimek… Ta manipud nagpukaw ti santilmo nga impagarupmo A bagnosmo, inyaspingmon ti amin nga ingas Ti lawag iti panangallilaw, narsaak— napartak A kas iti pan-aw a ginungtoban ti gumilgil-ayab nga angin— Ti dana nga impagarupmo nga agturong iti bullalayaw. Iti daytoy a disso a samiweng ti ringgor dagiti ayup, Maamirismo a saan laeng a parabur ti kinasirib Ken panagtaeng iti mortal a bagi ti tao. Ta adda kadi Grasia iti agbalin a kasla isla a linikaw dagiti narurungsot A dalluyon ken yo? Agyamanka iti kasipngetan Ta sarutenna ti lasag a nangibeddeng iti kararua Iti aglawlaw ket maisilpoka iti anges ti daga, iti ...

Darating ako sa dapithapong dadalaw ang katahimikan, Ito ang pangako sa lupang tinalikdan ng pananahan. Inuusisa pa kung anong balita ang huling saysay ng radyo At ginagamot ang sugatang dila ng orasan— segu-segundo, Minu-minuto. Sinusukat ang kapangyarihan ng alikabok At amag: napakatigas nang bato ang kanin at kaldero. Nag-iipon ako ng dumi at ihi sa tapayan nang sa pagsulpot Ng sulsulbot, lason ito bilang tugon sa babala ng hangganan At kamalasang nagbigay sa akin ng pag-iisa at pagdududa Na may darating kahit ihatid pa ng oyayi ang aking tinig. Nasaan ang tandang na nagdiwang sa huling kasiyahan ng pook? Walang alituntunin ang tingga at apoy maliban sa pagkatupok Ng lahat na alaala ng kapayapaan. Isinadya ba ang kaligtasan Ng kapok upang saksi at krus sa mga kubong martir ng poot? Sadyang dalamhati ang diwa ng itim, ipagbuntis man ng ulap— Walang binhing magbubunyi. Ang pagragasa ng tubig, malimit, Ay kawanggawa ng kalikasan nang manumbalik ang lupa Sa busilak na bahagi ng daigdig...

Impapanko a parabur ti pannakabettak ti sarming— Bilbilinennak ti barukong a ray-awek ti tunggal parikut A nagapon iti muging ken rupa nga agdudukot Iti pannakaammoda a nasursurokon ti wagas Ti panangaklon a pasetda a kas sadiri ti mulinaw A nakem. Kaano pay daydi kasla kalawa ti taaw Ti gundaway? Binirbirokko ti anag ti panangpatas Iti barbas; kinapateg ti agsubli iti tunggal uged Ken maris dagiti ladawan a naidalimanek iti petaka, Naisapit kadagiti libro. Itan, ung-ungtannak ti kannag Ta likliklikak ti linnaaw, itartarayak ti bayakabak, Mamallaag: agannadka no malmeska iti pilaw, Wenno maipumponka iti kanal wenno estero, Awanto ti bulan wenno dagiti bituen a mangsilaw Iti agawid a kadkaduam. Lalaisendak. Kasano nga agawid ti ganggannaet A kas kaniak? Wenno pagsubsubliendakon iti tapok? Pagaw-awidendakon iti ubbog? Ngem nakarugrugitak A pitak. Makasabidongak a danum. No amirisendak, Nakalaglag-an ti bagi ken kararuak a nakilinongan Dagiti agngatangata a balikas, aweng ken samuyeng. Ip...

No matmatanna ti naikuadro a ladawan Dawisen pika ‘toy barukong, ay, agramaram Ti sabidong iti utek, agnunog ti aliaw; Maitanem iti rengngat dagiti linnaaw. Ti agekna kas iti panaglantip ti sabangan, Agdalluyon ti pus-ong ngem malmesak iti lua Mabekkelak iti nakipet a kasipngetan Iti panangappupona’t bibig ken mata. Kadagiti rimatna, pagsarmingan ti rupa Ta imbirngasnan ti angesna iti lamina; Awanan maris no agsampaga ti rosas Maidarekdek dagiti siit a kas rehas. Agkararagak no matmatanna ti ladawan A tagainep laeng, rupak maanninawan. NaiRimat, Disiembre 2004 N.B. Tapno laeng met adda maiposte, hehe, pagin-inanaan. Soneto a babassit-- tapno adda met maibaga a daniw a naiporma. Kasla inspirado iti kanta ti The Bread a "Diary", wahaha!

Kailangan kong matupok nang palayasin ng aking usok Ang mga kaluluwang madalas manindak sa mga ulap Na aakap sana sa aming palayan; magluluwal sa mga bukal. Hindi ka anglem bagkus isang laman; isa kang kalipunan Ng libog, nasa at kapangyarihan na hinahangad din naman Ng espiritung kinatatakutan mo, kantiyaw sa aking panaginip. Ako ay basahan; at balahibo, madaling mapariwara sa buhawi O kahit sa simoy lamang na sumasayaw sa ibabaw ng talahib At kasing-anghang ako ng siling-labuyo sa angas ng ninanais. Isa kang magsasaka at ang diwa mo ay kayumanggi, kaugnay Ng lupang umiinog lamang sa putik at tigkal, at makabuluhan Lamang kung nagnanasang sumibol ang binhi sa sinapupunan. Walang paring magsasaboy sa iyong usok sa altar, pulpito, Tabernakulo sapagkat nalalamang hindi ka magniningning Sa langit— nanaisin mong magbalik sa pinagmulang lupa. Ako nga ay lupa— at ang usok ay kaluluwang pag-aari ng ulap, Kaisa ang liwanag na inaaalay sa takipsilim at ihahabilin ng gabi Sa mga dahon, talulot a...